Amanita

テングタケ属

genus
最終更新:2025年12月29日

関連性の高いキーワード:

菌根菌 外生菌根菌 猛毒きのこ Nuytsia アマニチン類 きのこ中毒 毒きのこ ウッタラーカンド州 サラノキ属 食用きのこ
※キーワードの色の濃さは関連性の強さを表しています

キーワード from Omnicrobe

🌍 sclerophyll forest 生息地: sclerophyll forest
オッズ比: 493.06 (95% CI: 247.23-983.32)
文献数: 9
🌍 mushroom 生息地: mushroom
オッズ比: 38.15 (95% CI: 32.92-44.2)
文献数: 221
🌍 gill 生息地: gill
オッズ比: 36.48 (95% CI: 15.1-88.12)
文献数: 5
🌍 liver 生息地: liver
オッズ比: 34.94 (95% CI: 29.09-41.97)
文献数: 130
🌍 ectomycorrhizal fungus 生息地: ectomycorrhizal fungus
オッズ比: 17.93 (95% CI: 12.47-25.79)
文献数: 30
※オッズ比が最も高い形質ほど関連性が強いことを示します

所属する種 463

Amanita rubescens f. annulosulfurea
海外: 89147
Amanita rubescens (ガンタケ)
海外: 88535
Amanita virosa (ドクツルタケ)
海外: 10875
Amanita caesareoides (タマゴタケ)
海外: 185
Amanita volvata
海外: 1035
Amanita spissacea (ヘビキノコモドキ)
海外: 84
Amanita citrina (コタマゴテングタケ)
海外: 45201
Amanita farinosa (ヒメコナカブリツルタケ)
海外: 1085
Amanita virgineoides (シロオニタケ)
海外: 120
Amanita longistriata (タマゴテングタケモドキ)
海外: 74
Amanita muscaria var. formosa
海外: 229178
Amanita muscaria var. fuligineoverrucosa
海外: 229178
Amanita muscaria f. europaea
海外: 229177
Amanita muscaria subsp. flavivolvata
海外: 229177
Amanita muscaria var. alba
海外: 229177
Amanita muscaria var. aureola
海外: 229177
Amanita muscaria var. guessowii
海外: 229177
Amanita muscaria (ベニテングタケ)
海外: 224518
Amanita sychnopyramis
海外: 45
Amanita ibotengutake (イボテングタケ)
海外: 36
Amanita imazekii (ミヤマタマゴタケ)
海外: 19
Amanita rubrovolvata (ヒメベニテングタケ)
海外: 192
Amanita inaurata
海外: 4667
Amanita ceciliae (テングツルタケ)
海外: 4605
Amanita esculenta (ドウシンタケ)
海外: 29
Amanita orientigemmata (ウスキテングタケ)
海外: 11
Amanita subjunquillea (タマゴタケモドキ)
海外: 162
Amanita neo-ovoidea (シロテングタケ)
海外: 28
Amanita abrupta
海外: 653
Amanita spreta (ツルタケダマシ)
海外: 772
Amanita verna (シロタマゴテングタケ)
海外: 1308
Amanita flavipes (コガネテングタケ)
海外: 93
Amanita javanica
海外: 31
Amanita fuliginea (クロタマゴテングタケ)
海外: 51
Amanita citrina var. citrina
海外: 7558
Amanita gemmata
海外: 15091
Amanita griseofarinosa (コナカブリテングタケ)
海外: 44
Amanita sychnopyramis f. subannulata (テングタケダマシ)
海外: 21
Amanita sinensis (ハイカグラテングタケ)
海外: 34
Amanita castanopsidis (コシロオニタケ)
海外: 12
Amanita porphyria (コテングタケ)
海外: 15185
Amanita kotohiraensis (コトヒラシロテングタケ)
海外: 22
Amanita gymnopus (カブラテングタケ)
海外: 11
Amanita griseoturcosa (アオミドリタマゴテングタケ)
海外: 2
Amanita clarisquamosa (シロウロコツルタケ)
海外: 13
Amanita citrina var. grisea (クロコタマゴテングタケ)
海外: 1
Amanita cheelii (オオツルタケ)
海外: 565
Amanita alboflavescens (キウロコテングタケ)
海外: 10
Amanita melleiceps (ヒメコガネツルタケ)
海外: 32
Amanita hongoi (シロオニタケモドキ)
海外: 6
Amanita rufoferruginea (カバイロコナテングタケ)
海外: 43
Amanita japonica (ハイイロオニタケ)
海外: 6
Amanita excelsa f. subcandida
海外: 17330
Amanita excelsa (キリンタケ)
海外: 17218
Amanita phalloides var. larroquei
海外: 30477
Amanita phalloides (タマゴテングタケ)
海外: 29909
Amanita caesarea var. alba
海外: 3358
Amanita caesarea (セイヨウタマゴタケ)
海外: 3305
Amanita sphaerobulbosa (タマシロオニタケ)
海外: 14
Amanita sculpta (チャオニテングタケ)
海外: 21
Amanita kitamagotake (キタマゴタケ)
海外: 13
Amanita pseudogemmata (イボコガネテングタケ)
海外: 8
Amanita oberwinkleriana (ニオイドクツルタケ)
海外: 3
Amanita eijii (ササクレシロオニタケ)
海外: 16
Amanita umbrinolutea var. fusco-olivacea
海外: 5521
Amanita battarrae (カッパツルタケ)
海外: 5517
Amanita avellaneosquamosa (アクイロウロコツルタケ)
海外: 15
Amanita vaginata var. alba (シロツルタケ)
海外: 487
Amanita sepiacea (テングタケモドキ)
海外: 35
Amanita umbrinolutea
海外: 816
Amanita perpasta (オニテングタケ)
海外: 14
Amanita strobiliformis (マツカサモドキ)
海外: 2440
Amanita roseolamellata
海外: 785
Amanita cokeri
海外: 659
Amanita lutescens (イロガワリヘビキノコ)
海外: 3
Amanita chatamagotake (チャタマゴタケ)
海外: 0
Amanita mairei (ナガミノツルタケ)
海外: 856
Amanita pallidorosea
海外: 84
Amanita rubromarginata (フチドリタマゴタケ)
海外: 14
Amanita timida
海外: 4
Amanita illinitus var. ochracea
海外: 1155
Amanita pseudovaginata (カブラツルタケ)
海外: 29
Amanita subalpina
海外: 4325
Amanita submembranacea
海外: 4302
Amanita orientifulva
海外: 49
Amanita subglobosa
海外: 38
Amanita chepangiana (ナンヨウシロタマゴタケ)
海外: 20
Amanita regalis (オウテングタケ)
海外: 8402
Amanita alpina
海外: 953
Amanita nivalis
海外: 953
Amanita onusta
海外: 569
Amanita atkinsoniana
海外: 340
Amanita liquii
海外: 26
Amanita vestita
海外: 24
Amanita miculifera (ハイイロテングタケ)
海外: 4
Amanita flavoconia var. inquinata
海外: 6253
Amanita flavoconia
海外: 6245
Amanita griseofolia
海外: 19
Amanita ovalispora
海外: 15
Amanita sinocitrina (キチャコタマゴテングタケ)
海外: 9
Amanita franchetii f. lactella
海外: 2079
Amanita franchetii
海外: 2016
Amanita ovoidea (シロタマゴタケ)
海外: 1713
Amanita solitaria var. subbeillei
海外: 700
Amanita echinocephala
海外: 693
Amanita fritillaria
海外: 99
Amanita lignitincta
海外: 60
Amanita spadicea
海外: 50
Amanita subparvipantherina
海外: 41
Amanita incarnatifolia
海外: 26
Amanita manginiana
海外: 14
Amanita concentrica (シロオビテングタケ)
海外: 11
Amanita hamadae (ヨソオイツルタケ)
海外: 6
Amanita rubescens var. rubescens
海外: 14535
Amanita muscaria var. muscaria
海外: 7327
Amanita crocea (コガネツルタケ)
海外: 6498
Amanita xanthocephala
海外: 4469
Amanita parcivolvata
海外: 3003
Amanita jacksonii
海外: 2925
Amanita persicina
海外: 2876
Amanita bisporigera
海外: 2545
Amanita junquillea
海外: 2533
Amanita brunnescens var. pallida
海外: 2417
Amanita brunnescens
海外: 2403
Amanita velosa
海外: 2233
Amanita augusta
海外: 2220
Amanita calyptroderma
海外: 1499
Amanita pantherinoides
海外: 1241
Amanita solitaria (ウロコテングタケ)
海外: 1099
Amanita lavendula
海外: 1052
Amanita simulans
海外: 948
Amanita groenlandica
海外: 890
Amanita groenlandica f. alpina
海外: 890
Amanita crenulata
海外: 815
Amanita aprica
海外: 797
Amanita polypyramis
海外: 794
Amanita velatipes
海外: 780
Amanita novinupta
海外: 747
Amanita pseudorubescens
海外: 740
Amanita eliae var. griseovelata
海外: 677
Amanita eliae
海外: 675
Amanita ochrophylla
海外: 660
Amanita ocreata
海外: 634
Amanita rhacopus
海外: 631
Amanita flavorubescens
海外: 602
Amanita pachycolea
海外: 595
Amanita daucipes
海外: 587
Amanita nothofagi
海外: 528
Amanita pekeoides
海外: 508
Amanita elongata
海外: 460
Amanita multisquamosa (ニオイテングタケ)
海外: 454
Amanita vernicoccora
海外: 444
Amanita farinacea
海外: 441
Amanita constricta
海外: 421
Amanita magniverrucata
海外: 412
Amanita malleata
海外: 401
Amanita canescens
海外: 399
Amanita lividopallescens
海外: 396
Amanita rhopalopus
海外: 381
Amanita ravenelii
海外: 373
Amanita friabilis
海外: 361
Amanita chlorinosma
海外: 358
Amanita marmorata
海外: 358
Amanita marmorata var. myrtacearum
海外: 358
Amanita submaculata
海外: 352
Amanita aestivalis
海外: 333
Amanita solaniolens
海外: 320
Amanita ochrophylloides
海外: 319
Amanita australis
海外: 316
Amanita mutabilis
海外: 315
Amanita sinicoflava
海外: 313
Amanita albocreata
海外: 312
Amanita olivaceogrisea
海外: 308
Amanita xylinivolva
海外: 303
Amanita cothurnata
海外: 302
Amanita roseotincta
海外: 294
Amanita nehuta
海外: 269
Amanita longipes
海外: 261
Amanita pantherina var. pantherina
海外: 258
Amanita smithiana
海外: 256
Amanita cinereopannosa
海外: 249
Amanita subsolitaria
海外: 249
Amanita sororcula
海外: 246
Amanita flavescens
海外: 244
Amanita morrisii
海外: 244
Amanita baccata f. minor
海外: 242
Amanita luteolovelata
海外: 242
Amanita virginiana
海外: 242
Amanita umbrinella
海外: 235
Amanita silvicola
海外: 230
Amanita brunneofuliginea
海外: 226
Amanita flavella
海外: 221
Amanita pachyvolvata
海外: 218
Amanita arctica
海外: 215
Amanita proxima
海外: 211
Amanita wellsii
海外: 188
Amanita loosei
海外: 171
Amanita magnivelaris
海外: 166
Amanita amerivirosa
海外: 161
Amanita argentea
海外: 159
Amanita taiepa
海外: 158
Amanita magnivolvata
海外: 157
Amanita pyramidifera
海外: 157
Amanita gracilior
海外: 154
Amanita calyptratoides
海外: 151
Amanita ananiceps
海外: 140
Amanita detersa
海外: 140
Amanita betulae
海外: 138
Amanita suballiacea
海外: 138
Amanita ponderosa
海外: 137
Amanita beckeri
海外: 129
Amanita crocea var. subnudipes
海外: 121
Amanita fulvoides
海外: 118
Amanita coryli
海外: 113
Amanita populiphila
海外: 111
Amanita armeniaca
海外: 105
Amanita boudieri
海外: 104
Amanita pareparina
海外: 102
Amanita arkansana
海外: 99
Amanita brunneolocularis
海外: 99
Amanita protecta
海外: 97
Amanita peckiana
海外: 96
Amanita grisella
海外: 95
Amanita baccata
海外: 90
Amanita peltigera
海外: 90
Amanita arenicola
海外: 89
Amanita fuligineodisca
海外: 85
Amanita craseoderma
海外: 83
Amanita masasiensis
海外: 82
Amanita pelioma
海外: 81
Amanita asteropus
海外: 80
Amanita variicolor
海外: 79
Amanita dryophila
海外: 78
Amanita gilbertii var. subverna
海外: 78
Amanita mafingensis
海外: 77
Amanita gilbertii
海外: 76
Amanita griseoumbonata
海外: 69
Amanita levistriata
海外: 66
Amanita lepiotoides f. subcylindrospora
海外: 64
Amanita lepiotoides
海外: 61
Amanita tuza
海外: 59
Amanita lactea
海外: 58
Amanita grisea
海外: 57
Amanita huijsmanii
海外: 56
Amanita intermedia
海外: 56
Amanita strobilaceovolvata
海外: 56
Amanita alba
海外: 54
Amanita erythrocephala
海外: 53
Amanita cistetorum
海外: 52
Amanita colombiana
海外: 52
Amanita karea
海外: 52
Amanita nigrescens
海外: 52
Amanita murrilliana
海外: 51
Amanita subviscosa
海外: 50
Amanita parvipantherina
海外: 48
Amanita shennongjiana
海外: 48
Amanita calyptrata
海外: 45
Amanita neomurina
海外: 44
Amanita gioiosa
海外: 42
Amanita ponderosa f. valens
海外: 41
Amanita supravolvata
海外: 41
Amanita xerocybe
海外: 41
Amanita pagetodes
海外: 40
Amanita lividopallescens var. tigrina
海外: 34
Amanita oblongospora
海外: 34
Amanita arocheae
海外: 33
Amanita campinaranae
海外: 33
Amanita hesleri
海外: 33
Amanita lanivolva
海外: 33
Amanita queletii
海外: 33
Amanita altipes
海外: 31
Amanita crebresulcata
海外: 31
Amanita angustispora
海外: 30
Amanita orsonii
海外: 30
Amanita rimosa
海外: 30
Amanita badia
海外: 29
Amanita exitialis
海外: 29
Amanita mortenii
海外: 29
Amanita clelandii
海外: 28
Amanita princeps
海外: 28
Amanita alpinicola
海外: 27
Amanita garabitoana
海外: 27
Amanita albogrisescens
海外: 26
Amanita albogrisescens f. pseudolactea
海外: 26
Amanita citrinoannulata
海外: 26
Amanita westii
海外: 26
Amanita albovolvata
海外: 25
Amanita merxmuelleri
海外: 25
Amanita pudica
海外: 25
Amanita robusta
海外: 25
Amanita afrospinosa
海外: 24
Amanita caojizong
海外: 24
Amanita crematelloides
海外: 23
Amanita parvifritillaria
海外: 23
Amanita pini
海外: 22
Amanita fuligineoides
海外: 19
Amanita molliuscula
海外: 18
Amanita pseudopantherina
海外: 18
Amanita pseudoprinceps
海外: 18
Amanita subvaginata
海外: 18
Amanita alseides
海外: 16
Amanita boudieri var. beillei
海外: 16
Amanita pallidobrunnea
海外: 16
Amanita brunneolimbata
海外: 15
Amanita calochroa
海外: 15
Amanita morenoi
海外: 15
Amanita costaricensis
海外: 14
Amanita egreginus
海外: 14
Amanita mira
海外: 14
Amanita modesta
海外: 14
Amanita muscaria var. inzengae
海外: 14
Amanita ochraceobulbosa
海外: 14
Amanita schaefferi
海外: 14
Amanita subfrostiana
海外: 14
Amanita subparcivolvata
海外: 14
Amanita viscidolutea
海外: 14
Amanita bresadolana
海外: 13
Amanita cinerea
海外: 13
Amanita mumura
海外: 13
Amanita ochracea
海外: 13
Amanita pallidogrisea
海外: 13
Amanita umbrinidisca
海外: 13
Amanita yuaniana
海外: 13
Amanita ballerina
海外: 12
Amanita conicoverrucosa
海外: 12
Amanita melleialba
海外: 12
Amanita nouhrae
海外: 12
Amanita nummularia
海外: 12
Amanita olivaceofusca
海外: 12
Amanita subpallidorosea
海外: 12
Amanita zangii (ヒビワレテングタケ)
海外: 12
Amanita angustilamellata
海外: 11
Amanita bweyeyensis
海外: 11
Amanita chrysoleuca
海外: 11
Amanita franzii
海外: 11
Amanita fuscosquamosa
海外: 11
Amanita griseopantherina
海外: 11
Amanita malayensis
海外: 11
Amanita praelongipes
海外: 11
Amanita retenta
海外: 11
Amanita ristichii
海外: 11
Amanita flammeola
海外: 10
Amanita griseoverrucosa
海外: 10
Amanita macrocarpa
海外: 10
Amanita orienticrocea
海外: 10
Amanita siamensis
海外: 10
Amanita aporema
海外: 9
Amanita aurantiobrunnea
海外: 9
Amanita conara
海外: 9
Amanita elata
海外: 9
Amanita lanigera
海外: 9
Amanita rubiginosa
海外: 9
Amanita sordidobubalina
海外: 9
Amanita basiana
海外: 8
Amanita brunneoconulus
海外: 8
Amanita citrinoindusiata
海外: 8
Amanita fense
海外: 8
Amanita gossypinoannulata
海外: 8
Amanita heishidingensis
海外: 8
Amanita murinaster
海外: 8
Amanita pseudosychnopyramis
海外: 8
Amanita rubroflava
海外: 8
Amanita subhemibapha
海外: 8
Amanita zonata
海外: 8
Amanita albosquamosa
海外: 7
Amanita aspericeps
海外: 7
Amanita brunneoprocera
海外: 7
Amanita brunneostrobilipes
海外: 7
Amanita elongatospora
海外: 7
Amanita emodotrygon
海外: 7
Amanita flavopantherina
海外: 7
Amanita griseorosea
海外: 7
Amanita perphaea
海外: 7
Amanita phalloides f. porrinensis
海外: 7
Amanita pseudoregalis
海外: 7
Amanita pumatona
海外: 7
Amanita albidostipes
海外: 6
Amanita brunneomaculata
海外: 6
Amanita cingulata
海外: 6
Amanita flavosquamosa
海外: 6
Amanita lignophila
海外: 6
Amanita minutisquama
海外: 6
Amanita parvicurta
海外: 6
Amanita subfuliginea
海外: 6
Amanita basibulbosa
海外: 5
Amanita biovigera
海外: 5
Amanita chiui
海外: 5
Amanita cinctipes
海外: 5
Amanita cyanopus
海外: 5
Amanita cystidiosa
海外: 5
Amanita pallidochracea
海外: 5
Amanita pallidozonata
海外: 5
Amanita pilosella
海外: 5
Amanita pinophila
海外: 5
Amanita verrucosivolva
海外: 5
Amanita yenii
海外: 5
Amanita alboumbelliformis
海外: 4
Amanita atrobrunnea
海外: 4
Amanita changtuia
海外: 4
Amanita cinereoradicata
海外: 4
Amanita elliptica
海外: 4
Amanita pallidocarnea
海外: 4
Amanita albidoides
海外: 3
Amanita avellaneifolia
海外: 3
Amanita collariata
海外: 3
Amanita emilii
海外: 3
Amanita fuscoflava
海外: 3
Amanita neocinctipes
海外: 3
Amanita pachysperma
海外: 3
Amanita parviexitialis
海外: 3
Amanita pyramidata
海外: 3
Amanita roseolifolia
海外: 3
Amanita squarrosipes
海外: 3
Amanita tenuifulva
海外: 3
Amanita chuformis
海外: 2
Amanita cornelii
海外: 2
Amanita hunanensis
海外: 2
Amanita innatifibrilla
海外: 2
Amanita luteofolia
海外: 2
Amanita pallidochlorotica
海外: 2
Amanita parvivirginea
海外: 2
Amanita pseudomanginiana
海外: 2
Amanita rufobrunnescens
海外: 2
Amanita strobilipes
海外: 2
Amanita aminoaliphatica
海外: 1
Amanita brunneoumbonata
海外: 1
Amanita electra
海外: 1
Amanita herrerae
海外: 1
Amanita heterochroma
海外: 1
Amanita longitibiale
海外: 1
Amanita pannosa
海外: 1
Amanita salmonescens
海外: 1
Amanita subfuliginosa
海外: 1
Amanita bulbosa var. alba (シロコタマゴテングタケ)
海外: 0
Amanita cacaina
海外: 0
Amanita crassiconus
海外: 0
Amanita digitosa
海外: 0
Amanita echinocephala var. echinocephala
海外: 0
Amanita elongatior
海外: 0
Amanita fulvoides f. avellanea
海外: 0
Amanita fuscozonata
海外: 0
Amanita magna
海外: 0
Amanita murinoflammeum
海外: 0
Amanita parvigrisea
海外: 0
Amanita pseudofritillaria
海外: 0
Amanita pseudosculpta
海外: 0
Amanita pubescens
海外: 0
Amanita satotamagotake (サトタマゴタケ)
海外: 0
Amanita sepultipes
海外: 0
Amanita squarrosa (コササクレシロオニタケ)
海外: 0
Amanita stenospora
海外: 0
Amanita tomentosivolva
海外: 0
Amanita yangii
海外: 0
なばえノート: Amanita ✨テングタケ属
--- slug: amanita rank: page last_updated: 2025-05-25 ---

なばえノート: Amanitaテングタケ属

🗓️ 最終更新日: 2025-05-25

「なばえノート」は、菌類同定支援AI「なばえ」が学術論文や専門資料を独自に解析して作成した、AIによる自動生成コンテンツです。最新の研究成果を参考にしており、管理人のチェックも経ていますが、ハルシネーション(誤情報)が含まれる可能性があります。同定や研究の参考にされる際は、必ず原典や専門書での確認をお願いします。

同定ポイント

  • 大型で目立つきのこが多く、ほとんどの種でつぼ(柄の基部の袋状構造)つば(柄の輪状構造)の両方が見られます💍
  • 白色の胞子紋、襞が柄から離れている(離生)ことも基本的な特徴です⚪
  • 傘の表面には外被膜の名残が疣状やパッチ状に残ることが多いです。ベニテングタケテングタケが代表的✨
  • 胞子のアミロイド反応で亜属を判別:テングタケ亜属は非アミロイド、マツカサモドキ亜属はアミロイド🔬
  • きのこ中毒死の約95%がテングタケ属によるもので、特にドクツルタケなどタマゴテングタケ節の種は要注意⚠️
  • ほぼ全ての種が外生菌根菌として樹木と共生し、森林生態系で重要な役割を果たします🌲
  • 傘と柄が容易に分離できるのも特徴です。傘は通常乾いた質感。
  • 世界で約600種が知られ、致命的な毒きのこと食用として珍重される種の両方を含む大型属です🌍
「きのこと言えばこの仲間を思い浮かべる方も多いのではないでしょうか…♪」

テングタケ属は担子菌類の中でも最も有名な属の一つで、世界で最も毒性の強いきのこと、一部地域で食用として珍重されるきのこの両方を含んでいます。1797年にPersoonによって記載され、ベニテングタケA. muscaria)を基準種とします。きのこ界の「美しき危険物」として、その優雅な姿と致命的な毒性のコントラストが人々を魅了し続けています。

「柄の基部を必ず確認して!つぼの形状が種の同定の決め手になりますから、丁寧に根元から掘り出してくださいね」

系統メモ🧬

テングタケ属Amanita)は担子菌門ハラタケ目テングタケ科に属します。分子系統解析により、3つの亜属(テングタケ亜属、マツカサモドキ亜属、Lepidella亜属)と11の節に分類されることが明らかになっています。

最も重要な分類基準は胞子のアミロイド反応です。テングタケ亜属(Amanita)は非アミロイド胞子を持ち、ベニテングタケタマゴタケツルタケの仲間を含みます。一方、マツカサモドキ亜属(Amanitina)はアミロイド胞子を持ち、ドクツルタケなど致命的な毒を持つ種の多くが含まれます。

「始新世初期に熱帯で生まれて、世界中に広がった…5000万年の進化の歴史があるんです!」

主要な種と特徴

きのこ中毒死の約50%を占める世界最強の毒きのこと言ってもいいかもしれません。傘は通常オリーブ緑色から褐色で、直径5-15cm。α-アマニチンを含み、わずか30g(生重量)で成人の致死量に達します。肝臓と腎臓を破壊し、症状が出るまでに6-12時間かかるため手遅れになりやすい恐ろしいきのこです。

「見た目は普通のきのこなのに…欧州では『死の天使』と呼ばれています。絶対に触らないで!」

属の基準種で、鮮やかな赤い傘に白い斑点という童話のきのこの代表格。傘は直径5-20cmで、明るい赤色から橙色、黄色まで変異があります。イボテン酸とムッシモールを含み、摂取すると幻覚・錯乱状態を引き起こします。シベリアでは宗教儀式に使われた歴史もある文化的に重要な種です。

「数々の作品に登場する、世界で最も有名なきのこ!でも毒があるので、見て楽しむだけにしてくださいね…♪」

全体が純白で美しい外見ですが、タマゴテングタケと同じく致命的なアマトキシン類を含みます。傘は直径5-10cm、粘性があり光沢を帯びます。北半球の温帯域に広く分布し、近縁種のニオイドクツルタケやアケボノドクツルタケは里山の雑木林で普通に見られます…。

「純白で天使のように美しいのに…この美しさに騙されて命を落とした人が多いんです」
分類の多様性

テングタケ属には多数の節(Section)が含まれます。Caesareaeタマゴタケ節)には食用種も含まれますが、Phalloideaeタマゴテングタケ節)には致命的な毒きのこが集中。Vaginataeツルタケ節)はつばを欠くのが特徴。Lepidella節はつぼが輪状に並ぶ独特な形態を示します。

「分子系統解析で隠蔽種もたくさん見つかっています…分類はまだまだ進化中なんです!」

生態・文化

テングタケ属のほぼ全ての種は外生菌根菌として、マツ科、ブナ科、カバノキ科などの樹木と共生関係を結んでいます。菌糸が樹木の根を包み込み、水分や無機栄養分を樹木に供給する代わりに、光合成産物である糖類を受け取るという相互利益的な関係です。

世界中のほぼ全ての大陸に分布し、温帯域で最も種多様性が高くなっています。多くの種は夏から秋にかけて子実体を形成しますが、地域により発生時期は異なります。森林の健全性維持に不可欠で、テングタケ属なしには多くの森林生態系が成り立ちません。

  • 針葉樹林(マツ、モミ、トウヒなど)の林床
  • 広葉樹林(ブナ、ナラ、カバノキなど)の林床
  • 混交林の腐植質に富んだ土壌
  • 都市公園や庭園の樹木の下
  • 亜高山帯の針葉樹林(特定の種)
  • 熱帯雨林(研究が進んでいない多様な種)
  • 石灰岩地帯(特定の石灰質を好む種)
タマゴテングタケの仲間の猛毒、α-アマニチンは肝臓と腎臓を破壊します…確実に同定できない限り絶対に食べないで!」

野外での安全な観察テングタケ属の同定には①生育環境の樹種確認 ②柄基部のつぼを含む完全な採取 ③傘表面の被膜の名残の観察 ④つばの有無と形状 ⑤胞子紋の確認(必ず白色)が重要です。ただし、味見による同定は絶対厳禁!少量でも致命的な種があるため、確実に同定できない限り決して口にしないでください。写真撮影と観察記録に留め、触った後は必ず手を洗いましょう。フクロツルタケのようにベタベタする猛毒種もあるので…。

「美しくも危険なテングタケ属…でも森林生態系には欠かせない存在なんです。観察は楽しいですよ!」

識別形質ランキング

各形質の対数尤度比(log positive likelihood ratio)を示しています。

緑色のカード:その分類群に特徴的な形質
オレンジ色のカード:他の分類群に特徴的な形質
グレーのカード:統計的に有意でない(95% CIが0をまたぐ)

信頼区間(CI)は95%信頼区間を示しています。CI下限が0を超える場合、統計的に有意な正の関連があることを示します。

1
fruiting body shape capitate
📊 観察数: 71
logPLR: 3.85
95% CI: [3.05, 4.65]
2
lamellae shape swollen
📊 観察数: 59
logPLR: 3.48
95% CI: [2.68, 4.28]
3
asci amount 4-spored
📊 観察数: 83
logPLR: 3.30
95% CI: [2.50, 4.10]
4
lamellae shape inflated
📊 観察数: 21
logPLR: 3.27
95% CI: [2.47, 4.07]
5
stipe surface volva
📊 観察数: 38
logPLR: 3.15
95% CI: [2.35, 3.95]
6
spore texture fibrous
📊 観察数: 76
logPLR: 3.01
95% CI: [2.21, 3.81]
7
basidioma surface scaly
📊 観察数: 42
logPLR: 2.96
95% CI: [1.96, 3.96]
8
asci amount 2-spored
📊 観察数: 87
logPLR: 2.90
95% CI: [1.90, 3.90]
9
habitat association mycorrhizal
📊 観察数: 45
logPLR: 2.69
95% CI: [1.69, 3.69]
10
basidioma shape oval
📊 観察数: 48
logPLR: 2.62
95% CI: [1.62, 3.62]
11
trama color white
📊 観察数: 54
logPLR: 2.39
95% CI: [1.39, 3.39]
12
hyphae shape ellipsoid
📊 観察数: 54
logPLR: 2.37
95% CI: [1.37, 3.37]
13
fruiting body position hypogeous
📊 観察数: 71
logPLR: 2.35
95% CI: [1.35, 3.35]
14
trama structure layered
📊 観察数: 52
logPLR: 2.29
95% CI: [1.29, 3.29]
15
pleurocystidia shape lanceolate
📊 観察数: 50
logPLR: 2.25
95% CI: [1.25, 3.25]
16
hymenophore surface pruinose
📊 観察数: 52
logPLR: 2.24
95% CI: [1.24, 3.24]
17
hymenophore surface glutinous
📊 観察数: 92
logPLR: 2.24
95% CI: [1.24, 3.24]
18
hyphae surface gelatinous
📊 観察数: 71
logPLR: 2.16
95% CI: [1.16, 3.16]
19
margin surface striate
📊 観察数: 86
logPLR: 2.10
95% CI: [1.10, 3.10]
20
hymenial surface surface glutinous
📊 観察数: 91
logPLR: 2.10
95% CI: [1.10, 3.10]